4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında Fazla Çalışmanın Karşılığı Olarak Serbest Zaman Kullanımı -1-
Tarih: 17.1.2019 07:00:00
Neslihan Dereli

Serbest Zaman Nedir?

Serbest zaman, öncelikle 4857 sayılı İş Yasasının 41. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre, fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilecektir.

Bu hüküm İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin 6. maddesinde, fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse işverene yazılı olarak başvurmak koşuluyla, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir, şeklinde vücut bulmuştur.

Bu kapsamda asıl olan, İş Yasasının 41. maddesinde belirtilen fazla çalışmanın yapılması durumunda işçilere fazla çalışma ücretinin ödenmesidir. Bu düzenlemenin tek istisnası ise, yukarıda yasa ve yönetmelik hükmünde sayılan serbest zamanın işçi tarafından talep edilmesidir.

Serbest zaman İş Yasasının 41. maddesi ile 41. maddeye dayanılarak yayımlanan yönetmelik hükümlerinde düzenlenmiştir. Bu suretle çalışanlara, İş Yasasının 42 ve 43. maddeleri kapsamında yapılan fazla çalışmalar nedeniyle yalnızca zamlı ücret ödenecek, dolayısıyla serbest zamandan bahsedilemeyecektir.

Serbest Zaman Nasıl Kullanılır?

Hak edilen serbest zaman, 6 ay zarfında işverene önceden yazılı olarak bildirilmesi koşuluyla ve işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren iş günleri içerisinde aralıksız ve ücrette bir kesinti olmadan kullanılır.

Yine işçinin bu kanundan ve sözleşmelerden kaynaklanan tatil ve izin günlerinde serbest zaman kullandırılamaz.

Serbest Zaman Talebinin Ne zaman Yapılması Gerekir?

Fazla çalışma yapılıp ücreti ödenmeden önce işçi tarafından serbest zaman talebinde bulunulması gerekmektedir. Eğer ücret ödeme zamanından sonra serbest zaman talebinde bulunulursa bu talebin karşılığı olmayacaktır.

İşveren Serbest Zaman Talebini Reddedebilir mi?

Yapılan fazla çalışmanın karşılığının ilave ücret olarak değil serbest zaman olarak karşılanması ancak işçinin yazılı isteği ile söz konusu olacaktır. Yani burada işçiye seçimlik bir hak verilmiştir. İşçi isterse ilave ücret yerine serbest zaman talep edebilir. İşveren de yapılan bu taleple bağlıdır. Tersinden bakılacak olursa da, işveren yalnızca kendi iradesine dayanarak işçiye fazla çalışma ücreti yerine serbest zaman kullandırma yoluna gidemez. Ancak uygulamada, işverenin işlerinin yoğunluğunu gerekçe göstererek 6 aylık süre içinde işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlenen bir tarihte serbest zamanı kullandırmayarak serbest zaman talebini zımnen reddettiği görülmektedir.

Serbest Zamanın Reddedilmesi/Kullandırılmaması Durumu

Yukarıda belirtilen bir iş yoğunluğu ya da başka bir sebep nedeniyle, talep edilen serbest zamanın işveren tarafından 6 aylık süre içinde kullandırılmaması durumunda, yapılan fazla çalışmaların artık ücretinin ödenmesi gerekecektir. Ayrıca serbest zamanı kullandırmayan işverenlik hakkında idari para cezası uygulanması gerekecektir.

Sözleşmelerle, Yapılan Fazla Çalışmaların Serbest Zaman Olarak Kullandırılabileceği Belirlenebilir mi?

Yapılan fazla çalışmaların karşılığının serbest zaman olarak ödeneceğine ilişkin bir düzenlemenin, matbu bir iş sözleşmesinde ya da işyeri iç yönetmeliğinde belirtilmiş olmasının hiçbir karşılığı olmayacaktır. Çünkü çalışma hayatında asıl olan yapılan fazla çalışmanın karşılığının çalışanlara ilave ücret olarak ödenmesidir. Bu nedenle serbest zamanın ortaya çıkabilmesi daha önceden sözleşmeyle alınan bir rızaya değil, yapılan her bir fazla çalışma karşılığında serbest zaman talebinin olup olmamasına bağlıdır. Benzer durum, toplu iş sözleşmeleri için de geçerli olacaktır. Bu haliyle gerek iş sözleşmelerinde ve gerekse de toplu iş sözleşmelerinde bu ve buna hükümlere yer verilmesi halinde bu hükümlerin bağlayıcı olmayacağı sonucuna varılmalıdır.

Fazla Çalışma Yapıldıktan Birkaç Ay Sonra Serbest Zaman Kullandırılabilir mi?

Yapılan fazla çalışmaların karşılığının süresi içinde ödenmeyip de bu süreden sonra çalışanlara serbest zaman kullandırılmasına uygulamada sıklıkla rastlanmaktadır.

Yukarıda ifade edilen değerlendirmelerden anlaşılacağı üzere, serbest zaman yalnızca işçi isterse ortaya çıkmaktadır. Bu haliyle, işveren yalnızca kendi iradesine bağlı kalarak serbest zaman uygulamasına gidemeyecektir.

Ayrıca İş Yasasının 41. maddesine dayanılarak yayımlanan Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliğinin ‘Fazla Çalışmanın Belgelenmesi´ başlığını taşıyan 10. maddesinin ikinci cümlesi “İşçilerin işlemiş olan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücretleri normal çalışmalarına ait ücretlerle birlikte, 4857 sayılı İş Kanununun 32 ve 34 üncü maddeleri uyarınca ödenir. Bu ödemeler, ücret bordrolarında ve İş Kanununun 37 nci maddesi uyarınca işçiye verilmesi gereken ücret hesap pusulalarında açıkça gösterilir.” hükmüne amirdir. Buna göre, yapılan fazla çalışmaların karşılığının cari ayda yapılan çalışmalara karşılık gelen ücretlerle birlikte ödenmesi gerekmektedir. Serbest zamanın ise fazla çalışma yapıldıktan, fazla çalışma yapılan ay bitmeden ve dolayısıyla fazla çalışma ücretleri ödenmeden talep edilmesi gerekmektedir. Bu süre geçtikten sonra yönetmelik hükmüne göre çalışanlara fazla çalışma ücreti ödeneceğinden serbest zamandan bahsedilemeyecektir.

Devamı yarın…

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
CDS, (Credit Default Swap) Nedir? -4- (19 Mart 2019 - Salı)
CDS, (Credit Default Swap) Nedir? -3- (18 Mart 2019 - Pazartesi)
CDS, (Credit Default Swap) Nedir? -2- (16 Mart 2019 - Cumartesi)
CDS, (Credit Default Swap) Nedir? (15 Mart 2019 - Cuma)
Faizsiz Menkul Kıymet Kullanımı – Sukuk -4- (13 Şubat 2019 - Çarşamba)
Faizsiz Menkul Kıymet Kullanımı – SUKUK (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
Hizmet Tespit Davası ve Cezaları (10 Ocak 2019 - Perşembe)
Tarımda Verimliliği Etkileyen Faktörler (13 Aralık 2018 - Perşembe)
Konkordato Nedir? Kimler Nasıl Başvurabilir? (29 Kasım 2018 - Perşembe)
Cenaze Ödeneği Nedir? (24 Kasım 2018 - Cumartesi)
Evlat Edinen İşçinin Hakları (16 Kasım 2018 - Cuma)
Ücretlerin Bankadan Yatma Zorunluluğu (11 Ekim 2018 - Perşembe)
Suriyeli İşçi Çalıştırma Hakkında (04 Ekim 2018 - Perşembe)
Ölüm Tazminatı Nedir ? Kime Ödenir? (16 Ağustos 2018 - Perşembe)
İşçinin Yemek Molası Kaç Dakika? (09 Ağustos 2018 - Perşembe)
Bedelli Askerlik İzinden Sayılacak Mı? (02 Ağustos 2018 - Perşembe)
BAĞ-KUR BORÇLARI SİLİNİYOR (05 Temmuz 2018 - Perşembe)
İşçiye Yol Parası Ödenmesi Zorunlu mudur? (14 Haziran 2018 - Perşembe)
ASKERE GİDEN İŞÇİNİN HAKLARI NELERDİR? (19 Nisan 2018 - Perşembe)
Sayfa:
Haydar Mermer
Haydar Mermer
Kadın Evinde İktidardır
Muzaffer Karadağ
Muzaffer Karadağ
Nasıl Kalkınabiliriz?
Erdem Tahıllıoğlu
Erdem Tahıllıoğlu
Fazîletli Anne-Babalar Evlât İçin Rahmettir
Orhan Arslan
Orhan Arslan
Suç ve Ceza
Alper Duran
Alper Duran
Beyaz Enteller
Kuzey Akkaş
Kuzey Akkaş
Zulmedenlerden Olmayın
Taner Karabal
Taner Karabal
Sivas Kamuoyu Bu Konuda Hemfikir…
Hanife Döner
Hanife Döner
Spor Yapın Güzel İnsanlar
Halil İbrahim Budaklı
Halil İbrahim Budaklı
Ekonomi Bakanı´nın Sivas İş Dünyası İle Buluşması
Aydın Deliktaş
Aydın Deliktaş
Çevre
Adem Yıldırım
Adem Yıldırım
Yerli Araba
Muhittin Karahan
Muhittin Karahan
Namaz Dinin Direğidir
Oğuzhan Sarzep
Oğuzhan Sarzep
Sivas Gümbür Gümbür
Yurdal Epsileli
Yurdal Epsileli
Güzel Günler Gelecek
Adem Akgül
Adem Akgül
Birbirinden Lezzetli Sivas Yemekleri
Aykut Özdoğan
Aykut Özdoğan
Büyüme Hormonu Nedir?
Ekrem Arıs
Ekrem Arıs
Ülkemizde Muay Thai
Metehan Dağcıoğlu
Metehan Dağcıoğlu
Unutulan Bir Değer: Şahabeddin-İ Sivasi
Ahper Nuri Delican
Ahper Nuri Delican
Aile Yapısı
Ahmet Tırpan
Ahmet Tırpan
Kurban Kesilirken Hangi Dualar Okunur?
İsmail Ayhan
İsmail Ayhan
Sivas Belediyespor Sancılı…
Fatih Tabur
Fatih Tabur
Adakta Gaye Allah Rızası Olmalıdır
Kürşad Özkaynar
Kürşad Özkaynar
Goebbels, Komünizm ve Bolşevizm
Eyüp Demirer
Eyüp Demirer
Liyakat, Sadakat ve İlle De Ehliyet
Neslihan Dereli
Neslihan Dereli
İşçiye Cuma Namazı İzni Verilmemesi (İşçi Bakımından) Haklı Fesih Sebebi Midir? –Son-
Emre Gürkan Gürleyük
Emre Gürkan Gürleyük
Yerel Seçimin Ardından,
Mustafa Coşkun
Mustafa Coşkun
AK Parti Toplantısı Sonrası Sivaslılar Ne Yapacak?
Kübra Duran
Kübra Duran
Ege Kıta Sahanlığı Sorunu
Hadi Töre
Hadi Töre
İran 2
Fatma Karakuzu
Fatma Karakuzu
Kitap İnsanı, İnsan Dünyayı Değiştirir
Abdullah Ağbektaş
Abdullah Ağbektaş
40. Hadisi Şerif
Esra Kurt
Esra Kurt
Süresiz Nafaka
Emre Şağban
Emre Şağban
Şehit
Ali Bozkurt
Ali Bozkurt
TİKİ-TAKA
İbrahim Özmen
İbrahim Özmen
Vampir
Ajda Mutlu
Ajda Mutlu
Dünya Çok Güzel, Gezmelisin !
Halil Kalemci
Halil Kalemci
Capital 500 Açıklandı
Yusuf Doğan
Yusuf Doğan
İLAHİ ADALET…
Süleyha Kara
Süleyha Kara
SEVGİNİN ADI
DOLAR
5.9288
EURO
6.5473
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Zaman Gösterdi ki: Cennet ucuz değil Cehennem dahi lüzumsuz değil..

BEDİÜZZAMAN SAİD NURSİ (R.A)
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
BUNLARI BİLİYORMUSUNUZ? -Hapşırdığınız zaman kalbinizde dahil olmak üzere bütün vücut fonksiyonlarınız bir an için durur. (Ya bi kez griptim hesapladım 120 kez hapşırmışım demek ki kalbim 1 dakika durmuş o gün) -Eiffel kulesinin tepesine çıkana kadar

İlginç Bilgiler